In het fraaie Geldmuseum in Utrecht mocht ik meedoen aan een bijzondere bijeenkomst: een zogeheten Open Space over Gezonde Wijk. Bijzonder niet alleen vanwege de locatie en de vorm. Ook vanwege het breed samenstelde deelnemersveld. Ik was benieuwd naar wat zo’n combinatie oplevert.

De bijeenkomst was georganiseerd door SEV, KEI, de Kopgroep en Woonnetwerk, in samenwerking met “2100”, een bureau voor onafhankelijke strategisch denkwerk. Krijn van Beek van 2100 legde uit waar het idee van Open Space vandaan kwam: de Amerikaan Harrison Owen had een meerdaagse conferentie georganiseerd en zich afgevraagd wat de conferentie tot een succes had gemaakt. Daar was hij eigenlijk snel uit: het succes zat ‘m in wat er gebeurde tijdens de koffiepauzes. Daar wisselden mensen kaartjes uit en konden ze directe afspraken maken. Daarop bedacht hij Open Space: een methode om mensen zelf veel meer ruimte te geven om informatie en ideeën uit te wisselen over onderwerpen die ze zelf aandragen. Een aantrekkelijke gedachte, want met heel veel mensen luisteren naar een “pratend hoofd” vind ik meestal weinig efficiënt. 

Het was daarom opmerkelijk dat de Open Space begon met … luisteren naar een professor. Willem van Mechelen, van het VU Medisch Centrum, onderhield het gezelschap van ruim 40 mensen met een uitgebreide powerpointpresentatie over obesitas, gezondheid en de openbare ruimte. Gelukkig had hij veel grappige plaatjes, want het verhaal zelf kwam mij over als een grijsgedraaide plaat: mensen worden steeds dikker – vooral de mensen in de lagere sociaal-economische klassen - doordat ze steeds minder bewegen en teveel blijven eten, en dat is heel slecht want daar worden ze ziek van. Dat de wetenschappelijk onderbouwing van deze kettingredenering nog zwak is, mag de pret kennelijk niet drukken. 

De Open Space was veel interessanter en gaf veel meer ruimte voor andere visies. Deelnemers waren afkomstig van woningbouwcorporaties, gemeentelijke diensten, onderzoekinstellingen, gezondheidszorginstellingen, en adviesbureaus. Opvallend afwezig waren ministeries en zorgverzekeraars.

Vergroot afbeelding

Eerst kregen de deelnemers de gelegenheid om hun eigen agendapunten te formuleren; punten waar ze graag met anderen over willen spreken. Daar hadden de organisatoren een handige methode voor ontwikkeld, want binnen 10 minuten stonden er ruim 20 agendapunten op het bord. In drie rondes en in kleinere groepjes rond een agendapunt kwamen ze vervolgens allemaal aan de orde. Behalve voor de ‘aanbrenger’ van een agendapunt was meepraten met een groepje volstrekt vrijblijvend, en zo hoort het ook in dit systeem: als de discussie in een groep je niet bevalt dan ga je gewoon naar een andere groepje. In de praktijk zag ik weinig mensen van groep wisselen en deden aan het ene groepje 2 deelnemers mee en aan het andere groepje wel 10. Over een van mijn agendapunten (hoe kunnen we kinderen een actieve rol geven in de inrichting van de openbare ruimte) heb ik nuttige nieuwe contacten kunnen leggen. 

Hoewel deze Open Space soms wat rommelig uitpakte, beviel het me vele malen beter dan de klassieke aanpak rond een pratend hoofd – laten we die aanpak reserveren voor heel goede sprekers die echt iets prikkelends te melden hebben.