Deze maand is dan eindelijk de Tuin der Herinnering geopend. Een mijlpaal voor het concept HerInnerd Groen. En voor de bewoners en alle anderen in de Dordtse wijk Wielwijk die erbij betrokken waren. Op een zonovergoten dinsdagmiddag is de publiekstuin officieel geopend door wethouder Reynvaan, die zichtbaar genoot van het feest dat de bewoners ervan gemaakt hadden.
En ik genoot ook met volle teugen. De sfeer was geweldig, de opkomst was goed (veel mensen uit de wijk!), bewoners hadden heerlijke hapjes gemaakt, er werd Turkse thee geserveerd, een koor zong oud-Hollandse liedjes, en op het plein der herinnering vertelden mensen verhalen aan elkaar. Kinderen speelden op de boomstammen en roosterden maïskolven boven de vuurkorven. Als ik dit zo nalees klinkt het verdacht idyllisch, maar echt: zo was het!

Vergroot afbeelding

Ik ontmoette er Arthur Oerlemans, directeur van Woonbron in Dordrecht, de woningcorporatie die de grond bezit. We spraken even over de traagheid der dingen. Want dankzij de reconstructie door Petra Davids van wat er allemaal vooraf is gegaan aan de opening, wist ik dat er maar liefst ruim drie jaar heeft gezeten tussen het eerste moment waarop we serieus gingen denken over de aanleg van de tuin en de realisatie ervan. En dat eerste moment was met Oerlemans, die ons nog prille idee om de openbare ruimte te gaan ontwerpen op basis van herinneringen van bewoners letterlijk ruimte wilde geven. Hij had een braakliggend perceel in Wielwijk dat hij graag samen met bewoners wilde bestemmen voor groen. Het was het begin van een traject dat veel meer tijd vergde dan ik had gedacht. Dat kwam grotendeels door mijzelf, realiseerde ik mij van lieverlee. Want met de wereld van stads- of beter: wijkontwikkeling, had ik tot dan toe nauwelijks van doen gehad. Een belangrijke les: de combinatie van beïnvloeden van ambtelijke lagen en ruimtelijke ingrepen vraagt geduld, heel veel geduld.
Maar met Marleen van Tilburg had ik op deze mooie middag afgesproken dat we niet zouden zeuren: pluk de prachtige dag en kijk vooruit. Marleen is de vakvrouw die op basis van de jeugdherinneringen van de bewoners het ontwerp heeft gemaakt. Hoewel de tuin nog kersvers aangelegd was en dus bij lange na niet volgroeid, kon zij trots om zich heen kijken. Hier ligt een tuin die er mag wezen. Ze werd regelmatig prijzend aangesproken door bewoners, en terecht. Wie ook liep te stralen was Tinka Grootendorst, die betrokken is geweest bij het hele proces en nu de het Tuin Team begeleidt: zij zorgt dat de tuin bijgehouden wordt, dat de nog ontbrekende elementen toegevoegd worden, en dat bewoners die mee willen werken aan de tuin weten wat er gedaan moet worden.

Vergroot afbeelding

Vergroot afbeelding

Toen ik die middag rondliep en alles nog eens overdacht werd me opnieuw duidelijk dat het idee van werken met jeugdherinneringen best wel een goed idee is gebleken, maar ook dat dat een klein deel van het succes kan verklaren. De participatie-aanpak van Hans Pijls, met wie ik nog eerder dan met Oerlemans over jeugdherinneringen heb gesproken, is onmisbaar. En minstens zo belangrijk: de inzet en de kwaliteit van de mensen in de wijk, zowel van betrokken bewoners als betaalde krachten. Het zou er beslist een stuk minder goed uit hebben gezien zonder hun bevlogenheid en professionaliteit. Daar is terecht een duur woord voor bedacht: zij zijn het sociale kapitaal van een wijk.
De opening werd passend afgesloten met een lezing door herinneringen-professor Douwe Draaisma (Rijkuniversiteit Groningen), die het publiek in heel begrijpelijke taal kort inwijdde in de mysteries van het geheugen. Bijvoorbeeld over hoe het geheugen ons voor de gek kan houden. Maar ook hoe belangrijk herinneringen zijn voor de gemoedstoestand en voor ons welzijn. Dat herinneringen ook nog eens gebruikt kunnen worden om een publiekstuin in te richten was zelfs voor Draaisma een onbekend fenomeen. Hij vond het een mooie toepassing. Zijn gehoor ook – de tuin is vanaf nu van hen.

 Tika Grootendorst, de tuinvrouw, legt aan de regionale tv uit wat er in de tuin gaat gebeuren.