SIGN

In 2012 start een nieuwe 3-jaarsperiode voor de samenwerking van SIGN. Op dit moment is de agenda hiervoor in ontwikkeling. Voorlopig zijn onderstaande thema’s geselecteerd. Hierover dient nog besluitvorming plaats te vinden in het bestuur van SIGN. Het nieuwe programma wordt ook voorgelegd voor goedkeuring aan het bestuur van InnovatieNetwerk.

Naar een renderende primaire sector
Volgens de analyse ‘Topsector rendeert niet’ is het rendement bij tuinders structureel te laag. Tuinders kunnen onvoldoende in productvernieuwing of maatschappelijke thema’s investeren. De schaal van de individuele ondernemingen is te klein tegenover hun grote afnemers, hun positie in de keten is zwak en het innovatiesysteem houdt de focus op procesinnovaties in stand waar markt- en productgerichte innovaties nodig zijn (zie thema 4). Een achttal concepten (nieuwe product-markt combinaties) zijn in 2011 voor tuinders uitgewerkt en gecommuniceerd. Naast deze concepten is een begin gemaakt met beleving van voedsel in zorginstellingen, in combinatie met directe levering door Nederlandse vissers en tuinders.

Arbeid: naar bevlogen werknemers en werkgevers
Arbeid als thema loopt door in de nieuwe agenda. Arbeid is de achilleshiel van de hele tuinbouw: er dreigt een tekort op de arbeidsmarkt (capaciteit en kwaliteit).
Arbeid is in het advies Topsector Tuinbouw & Uitgangsmateriaal een prioriteit. De sector verwacht in 2020 in heel Nederland een personeelstekort van 200.000. Het is van cruciaal belang om niet alleen mensen te werven, maar ook te behouden voor de sector door ze doorgroeikansen te bieden en een omgeving die ze gelukkig maakt. Bij de ongeschoolde arbeid put de sector veel uit het buitenland; dat maakt de sector kwetsbaar wanneer deze stroom stokt. Bovendien komt het het draagvlak in de samenleving niet ten goede, als er vooral buitenlandse uitzendkrachten werkzaam zijn. Indien de economische ontwikkeling in Polen en Duitsland doorzet, zal er significant meer lokale werkgelegenheid zijn en vervalt de noodzaak voor Polen om in Nederland aan de slag te gaan.
De omslag die we moeten bereiken is tweeledig:
• werkgevers gaan hun medewerkers zien als bron van inkomsten.
• medewerkers vinden hun werkplek in de tuinbouw zinvol, nuttig en boeiend.

Door sectororganisaties wordt weliswaar stevig geïnvesteerd in dit thema, maar de uitdagingen zijn bijzonder groot. SIGN zal zich vooral richten op een grensverleggende niche: de koppeling van arbeid met social media en de gaming-wereld.

Tuinbouw in verbinding met de samenleving
De tuinbouw biedt de samenleving economische kracht, werkgelegenheid en mooie producten. Maar de sector vraagt ook veel van de samenleving: ruimtegebruik, infrastructuur, goede fiscale en financiële omstandigheden, huisvesting van buitenlandse uitzendkrachten, goed onderzoek en onderwijs. Om die situatie én de ‘licence to produce’ te behouden en waar mogelijk te versterken, is het van groot belang dat de sector in een goede verbinding staat met de samenleving. Porter geeft aan dat succesvolle bedrijven niet alleen economisch sterk zijn en duurzaam produceren, maar ook veel betekenis bieden aan de directe omgeving. Onder dit thema zoeken we naar innovaties op zowel maatschappelijk als productniveau.
Dit kan o.a. gaan om:
• De verbinding tussen tuinbouw en de stad (veerkrachtige systemen van tuinbouw dicht bij metropolen)
• Nieuwe business modellen voor glastuinbouw die functies in de omgeving vervult
• Ruimtelijke kwaliteit en institutionele belemmeringen rond ruimtelijke ordening bij herstructurering, bedrijfsinnovaties en gebiedsontwikkeling.

Vernieuwing van het Innovatielandschap
SIGN heeft de afgelopen jaren de werking van het innovatiesysteem ter discussie gesteld omdat dit een duidelijk manco heeft: de focus ligt bij de tuinbouw nog steeds op procesinnovaties, terwijl er marktgerichte en organisatorische innovaties nodig zijn voor een renderende bedrijfstak, maar die ondervinden tal van belemmeringen. Zo blijkt collectieve financiering van productontwikkeling moeilijk, zijn ketenpartijen onwillig om data te verstrekken, zijn zowel overheid als het betrokken kennissysteem vooral gericht op procesinnovaties, is de schaalgrootte van bedrijven en de daarbij behorende productie omvang moeilijk te matchen met individuele klanten en is fijnmazige logistiek van verse producten complex.

Op de website van SIGN treft u meer uitgebreide informatie aan.